Jak pisałem już w jednym z poprzednich wpisów dotyczącym spółki z o.o. w organizacji, zawarcie umowy tej spółki to nie koniec czynności związanych z zakładaniem tej spółki. W okresie pomiędzy zawarciem umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wpisaniem tej spółki do krajowego rejestru sądowego spółka ta ma status spółki w organizacji.
Z funkcjonowaniem spółki z o.o. odpowiedzialnością związane są pewne ograniczenia. Dotychczas pisałem już o szczególnych zasadach odpowiedzialności za długi spółki z o.o. w organizacji – możesz o tym przeczytać tutaj. Innym z ograniczeń jest ograniczenie przewidziane w art. 16 kodeksu spółek handlowych – przewidziano zakaz rozporządzania udziałem w kapitale zakładowym spółki z o.o. do czasu wpisu tej spółki do KRS, czyli przekształcenia spółki w organizacji w „normalną spółkę”. Stosownie do postanowień przedmiotowego przepisu rozporządzanie udziałami do czasu wpisania spółki do rejestru są nieważne.
Poniżej przygotowałem przegląd interesujących tez dotyczących przedmiotowego zagadnienia. Zwracam uwagę, że problem rozporządzenia udziałem nie dotyczy tylko kwestii sprzedaży udziałów, lecz także rozporządzania tymi udziałami w inny sposób – np. poprzez zawieranie umowy zastawu.
Bieżuński Paweł – Dopuszczalność egzekucji z udziału w spółce z o.o. w organizacji. Teza nr 1 (Pr.Spółek.2010.10.32)
Gdyby dokonano egzekucyjnej sprzedaży udziału przed wniesieniem wkładów przez wspólnika egzekwowanego, nie znalazłby zastosowania art. 186 § 1 k.s.h. wprowadzający solidarną odpowiedzialność zbywcy i nabywcy udziału wobec spółki z tytułu niespełnionych świadczeń należnych spółce. Tym samym, doszłoby do sytuacji, w której udział nabyty w drodze egzekucji byłby (w uproszczeniu) udziałem pustym, niemającym pokrycia w kapitale zakładowym. Spółce pozostałoby jedynie roszczenie do egzekwowanego wspólnika, który z przyczyn oczywistych nie byłby już zainteresowany wnoszeniem wkładu.
Bieżuński Paweł – Dopuszczalność egzekucji z udziału w spółce z o.o. w organizacji. Teza nr 4 (Pr.Spółek.2010.10.32)
Analiza istoty spółki z o.o. w organizacji, jak również treść art. 16 k.s.h. oraz 831 k.p.c. przemawiają wyraźnie za niedopuszczalnością egzekucji z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji. Na czynność komornika polegającą na zajęciu udziału w spółce z o.o. w organizacji, przysługuje skarga na czynność komornika (art. 767 k.p.c.), gdyż czynność taka jest sprzeczna z przepisami postępowania (art. 831 k.p.c.). Dopuszczalna jest natomiast egzekucja z wierzytelności, których źródłem jest udział w spółce z o.o. w organizacji pod warunkiem materializacji konkretnej wierzytelności.
Oplustil Krzysztof – Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w projekcie ustawy – Kodeks spółek handlowych. Wybrane zagadnienia, cz. II. Teza nr 1 (TPP.2000.3.9)
Brzmienie [art. 16 k.s.h.] nie wyklucza […] zawarcia umowy zobowiązującej do przeniesienia przyszłego udziału, z wyłączeniem skutków rozporządzających (por. art. 155 § 1 k.c.), a także rozporządzenie nim pod warunkiem, iż dojdzie do rejestracji spółki lub podwyższenia jej kapitału.
Orlik Piotr – Umorzenie udziałów w spółce z o.o. w kodeksie spółek handlowych. Teza nr 5 (PPH.2001.2.4)
Nie sposób wywodzić z brzmienia art. 199 § 1 k.s.h. dopuszczalności umarzania udziałów w sytuacji gdy tworzące je podwyższenie kapitału zakładowego nie zostało jeszcze wpisane do rejestru sądowego, a do takiego wniosku można by dojść poprzez porównanie powołanego przepisu właśnie z art. 16 k.s.h.
Skrzypek-Łukowska Katarzyna – Dopuszczalność egzekucji z udziałów w spółce z o.o. w organizacji. Teza nr 3 (Pr.Spółek.2004.11.24)
Dopuszczalne [jest] zajęcie udziałów w spółce w organizacji, nawet gdyby wspólnik nie wniósł jeszcze wkładów na poczet udziału w spółce, ponieważ od momentu zawarcia umowy spółki przysługują mu od spółki świadczenia związane z jego udziałem w spółce i te właśnie świadczenia mogą być przedmiotem egzekucji z jego udziałów w spółce. Artykuł 16 k.s.h. stanowi wprawdzie, iż rozporządzanie udziałem dokonane przed zarejestrowaniem spółki w organizacji jest nieważne, jednakże zakaz ustanowiony w art. 16 k.s.h. nie uniemożliwia dokonywania czynności zobowiązujących przed rejestracją, ponieważ za dopuszczalne uznaje się zawieranie umów czysto zobowiązujących, dotyczących przeniesienia lub ustanowienia prawa korzystania z praw udziałowych po rejestracji, które to umowy obligacyjne zostały pozostawione poza sferą regulacji tego przepisu. Nie umożliwia również zajęcia i zbycia udziałów w drodze egzekucji.
Stawecki Tomasz – Zastaw na udziale w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, cz. II. Teza nr 4
30804/4 (PPH.2001.9.1)
Jedynym przyszłym udziałem, jaki po dniu 1 stycznia 2001 r. może być obciążony zastawem przez wspólnika, może być ten udział, który już istnieje i objęty jest zarejestrowanym kapitałem zakładowym, ale w chwili ustanawiania zastawu należy do innego wspólnika, choć zastawca zamierza i oczekuje, iż go nabędzie. Natomiast nie mogą być przedmiotem zastawu w świetle [art. 16] k.s.h. udziały w spółce z o.o., które powstaną w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego. W stosunku do tej kategorii przyszłych udziałów zastawca może jedynie zobowiązać się do ustanowienia zastawu w późniejszym terminie, gdy podwyższenie kapitału zostanie już zarejestrowane i wspólnik obejmie nowe udziały.