W poprzednim wpisie przedstawiłem kilka interesujących tez dotyczących sytuacji automatycznego rozwiązania umowy spółki z o.o. w dwóch sytuacjach, to jest braku zgłoszenia spółki do rejestracji w terminie 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo prawomocnego wniosku o oddalenie rejestracji spółki z o.o.
W przypadku zajścia takiej sytuacji konieczne jest przeprowadzenie likwidacji spółki z o.o. w organizacji, chyba że jest ona samodzielnie zwrócić niezwłocznie wszystkie wniesione do niej wkłady na pokrycie kapitału zakładowego. Do przeprowadzenie likwidacji zobowiązany jest zarządu albo likwidator spółki powołany przez sąd rejestrowy albo zgromadzenie wspólników (jeżeli w spółce brak jest zarządu).
Sytuacje takie nie są często spotykane w praktyce, nie mniej jednak rodzą wiele wątpliwości praktycznych i teoretycznych. Dlatego serdecznie zapraszam do zapoznania się z kilkoma interesującymi tezy z nauki dotyczącymi bezpośrednio tego zagadnienia.
Rozwiązanie umowy spółki jest podstawą niezwłocznego rozliczenia z wierzycielami, albo przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Powyższe nie oznacza jednak natychmiastowego (niezwłocznego) ustania stosunków pracy z pracownikami spółki w organizacji w likwidacji. Rozwiązanie umowy spółki nie powoduje bowiem automatycznego rozwiązania spółki. Nadal zatem istnieje pracodawca, którym jest spółka w organizacji. Rozwiązanie spółki w organizacji nastąpić może dopiero po przeprowadzeniu uproszczonego lub pełnego postępowania likwidacyjnego. W tym czasie nadal istnieje pracodawca, którym jest spółka w organizacji w likwidacji. Cel postępowania likwidacyjnego oznacza jednak konieczność rozwiązania stosunków pracy z pracownikami tej spółki, gdyż postępowanie likwidacyjne zmierza do zakończenia funkcjonowania spółki w organizacji i rozliczenia się z osobami trzecimi (w tym pełne pokrycie wierzytelności pracowników).
Artykuł 170 § 1 zd. 1 k.s.h. nie przewiduje […] sytuacji, gdy majątek spółki nie tylko, że jest wystarczający dla niezwłocznego zwrotu wszystkich wniesionych wkładów oraz pokrycia wierzytelności osób trzecich, ale także pozostaje w nim nadwyżka wypracowana w toku działalności spółki w organizacji. Mimo że spełnia to kryterium postawione w art. 170 § 1 zd. 1 k.s.h. dla wyłączenia konieczności przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, postępowanie takie nie będzie konieczne tylko wtedy, gdy nie będzie konieczne ściągnięcie wierzytelności lub upłynnienie majątku składającego się na tę nadwyżkę. […] Wyłączenie konieczności przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego zachodzi tam, gdzie nie ma konieczności ściągnięcia wierzytelności ani upłynnienia majątku spółki.
Do momentu rozwiązania spółka z o.o. w organizacji w likwidacji zachowuje podmiotowość prawną. W razie skorzystania z tzw. uproszczonej likwidacji, czyli niezwłocznego rozliczenia się ze wspólnikami i wierzycielami, moment rozwiązania spółki będzie określany na dzień dokonania ostatecznego rozliczenia. […] W przypadku postępowania likwidacyjnego, moment ten będzie określany na dzień zatwierdzenia przez zgromadzenie wspólników sprawozdania likwidacyjnego, stosownie do treści art. 170 § 4 k.s.h.
Ustawodawca dokonał uregulowania, które swym zakresem obejmuje wszystkie przypadki wadliwości umowy spółki i nie przewidział dla żadnego z nich skutku takiego, iż spółka w organizacji nigdy nie powstała, a więc jest dotknięta nieważnością ze skutkiem ex tunc.
Żaden […] przepis nie przewiduje, że spółka z o.o. po wykreśleniu z rejestru posiada zdolność prawną. Wykreślenie osoby prawnej z rejestru jest odpowiednikiem śmierci osoby fizycznej. Z tą chwilą jej osobowość prawna nie ulega przekształceniu w zdolność prawną, ale wygasa w sposób definitywny, bez możliwości jej reaktywacji. Stosowanie do majątku zlikwidowanej spółki przepisów o likwidacji spółki w organizacji jest zatem tak odległe, jak stosowanie do stosunków prawnych między żyjącymi przepisów prawa spadkowego.